Andrychów położony jest w powiecie wadowickim, na pograniczu Beskidu Małego i Pogórza Śląskiego, nad rzeką Wieprzówką. Przez miasto przebiega droga łącząca Kraków z Bielskiem-Białą oraz linia kolejowa na tym odcinku. Odległość od Wadowic – ok. 12 km.
Miasto jest siedzibą gminy, w skład której wchodzi 8 sołectw Inwałd, Zagórnik, Sułkowice Łęg, Sułkowice Bolęcina, Brzezinka, Targanice, Rzyki, Roczyny. Powierzchnia Gminy – 100 km2, zamieszkuje ją około 44 tys. mieszkańców. Poczta: 34-120 Andrychów, ul. Rynek 15, oficjalna strona internetowa: www.andrychow.eu .
Pierwsza wzmianka o Andrychowie pochodzi z 1344 roku w wykazach „świętopietrza”. Miejscowość jest z pewnością starsza, a jej założenie przypisuje się uchodźcom z Moraw. Wchodziła w skład księstwa oświęcimsko – zatorskiego, stopniowo przejmowanego przez Koronę Polską za czasów dynastii Jagiellonów. W początkach XVI wieku miejscowość była w posiadaniu Schillingów, zwolenników Reformacji. Zgodnie z zasadą: „cuius regio, eius religio” znaczna część mieszkańców Andrychowa przeszła na kalwinizm, a parafia katolicka została zlikwidowana. W czasie „Potopu szwedzkiego” w latach 1655-1657 miejscowość została splądrowana i tak zniszczona, że w kilka lat później wraz z sąsiednimi Sułkowicami liczyła tylko 73 domy i 300 mieszkańców. Andrychów ucierpiał również podczas tzw. III Wojny Północnej (walk stronników Augusta II Sasa z królem szwedzkim Karolem XII). W 1750 roku Andrychów otrzymał przywilej na organizowanie jarmarków, dzięki czemu zaczął powoli stawać się centrum handlowym w okolicy. Doprowadziło to do uzyskania w 1767 roku praw miejskich (na wniosek Stanisława Ankwicza) nadanych przez Króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Niedługo potem, w 1772 roku miasto weszło w skład I zaboru austriackiego. Pod koniec XVIII w. w Andrychowie prężnie rozwijało się tkactwo, mające tu o wiele starsze tradycje. W 1792 roku działało 200 warsztatów tkackich opierających swoją produkcję na miejscowym surowcu – lnie. W pierwszych dziesięcioleciach XIX w. andrychowskie tkactwo z systemu opartego na licznych małych warsztatach rzemieślniczych zaczęło przechodzić do systemu nakładczego, opartego głównie na bawełnie sprowadzanej z Egiptu. Tkacze pracowali nie na własny rachunek, ale wykonywali usługi dla nakładcy, często za bardzo niskie wynagrodzenie. Wraz z przejściem na surowiec bawełniany zaczęły upadać okoliczne blichy, a powstawały farbiarnie barwiące bawełniane wyroby na różne kolory. Pierwszym wielkim nakładcą był były austriacki urzędnik Józef Kośvitzky, późniejszy wieloletni burmistrz Andrychowa. Początek XX wieku doprowadził do powstania pierwszej fabryki opartej na mechanicznym, a nie ręcznym sposobie tkania. Założyli ją w 1908 roku bracia Czeczowiczka – Żydzi i wiedeńscy przedsiębiorcy na zaproszenie ówczesnych władz Andrychowa, które ofiarowały im grunty pod fabrykę za symboliczny grosz. Dwa lata później fabryka zatrudniała 500 osób, a w 1914 roku już 850osób. Lata międzywojenne zapisały się rozwojem miasta. W 1926 roku przeprowadzono elektryfikację, a w latach 1934-1939 wyremontowano drogi, poszerzono sieć kanalizacyjną, zbudowano basen i stadion sportowy. Największym przedsiębiorstwem była nadal fabryka Czeczowiczków zatrudniająca w szczytowym okresie (lata 1923-1924) ok. 3000 pracowników. II wojna światowa dotarła do Andrychowa 4 września 1939 roku. Miasto zostało wcielone bezpośrednio do III Rzeszy. Wojna zapisała się eksterminacją ludności żydowskiej, która początkowo znalazła się w getcie, a później została wywieziona do obozów zagłady. Dużą część mieszkańców wywieziono na przymusowe roboty w głąb Niemiec. Po wojnie Andrychów był do 1975 roku wcielony do województwa krakowskiego, następnie po reformie do województwa bielskiego, a od 1999 roku znajduje się w województwie małopolskim.
GOSPODARKA
Od wieków tradycyjnym zajęciem ludności
Andrychowa było tkactwo oparte początkowo na lnie uprawianym w okolicy,
a później na importowanej bawełnie. W XIX wieku powstało kilka dużych
firm nakładczych produkujących wyroby bawełniane, a także handlujących
bawełną. Największe z nich to firmy Józefa Kośvitzkiego, Joachima
Grünspana i rodziny Izraelich. Największym zakładem w okresie
międzywojennym była Pierwsza Galicyjska Tkalnia Mechaniczna braci
Czeczowiczka. W Andrychowie ma swoje siedziby kilka firm znanych w
kraju i za granicą. Są to m.in. wchodzący w skład Grupy Tekstylnej
„Fasty-Andropol” ANROPOL S.A. – producent tkanin odzieżowych,
stołowych, pościelowych, meblowych, WOSANA S.A. – producent soków
napojów i wód źródlanych, Andrychowska Fabryka Maszyn S.A. – producent
obrabiarek sterowanych numerycznie, Ogniochron S.A.-producent sprzętu
przeciwpożarowego, SM Logistic – firma logistyczna i transportowa.
Wielkie andrychowskie tradycje tkactwa i przemysłu włókienniczego:
przyciągają firmy produkujące odzież i dziewiarskie. Dynamicznie, ale
od podstaw rozwija się kilkanaście małych dotychczas firm działających
w różnych branżach: komponentów motoryzacyjnych, maszynowych, przemysłu
elektrotechnicznego, części maszyn, etc; Do niedawna działała w
mieście Wytwórnia Silników Wysokoprężnych ANDORIA S.A. produkująca
cenione w kraju i za granicą silniki wysokoprężne średniej mocy i
agregaty prądotwórcze. Obecnie, w wyniku przekształceń podzielona firma
weszła w skład Grupy Kapitałowej ANDORIA-MOT zatrudniającej około 1000
osób. Starania o przyłączenie terenów inwestycyjnych do Specjalnej
Strefy Ekonomicznej „Krakowski Park Technologiczny”, zostaną już
niedługo uwieńczone sukcesem, co da inwestorom nowe ulgi podatkowe w
postaci programów pomocy publicznej dla przedsiębiorców inwestujących w
SSE.
WARTO WIEDZIEĆ
W związku z rozwojem przemysłu tkackiego
pod koniec XVIII stulecia powstało krótkie rymowane powiedzonko: „Nasz
Andrychów, chociaż lichy, przyodziewa świat w drelichy”.
W
1935 roku w Andrychowie został zbudowany basen o wymiarach
olimpijskich. Łączył w sobie funkcje basenu pływackiego i kąpieliska z
plażą, a piasek sprowadzono ponoć aż znad Bałtyku. Ówcześni ojcowie
miasta postanowili inwestować w turystykę dla ożywienia gospodarki
lokalnej.
Na andrychowskim cmentarzu znajduje się
wiele zabytkowych nagrobków. Najstarszy z nich, nagrobek dra Irmanna,
lekarza cesarsko-królewskiego, pochodzi z 1883 roku. Restauracja
zabytkowych nagrobków cmentarza stała się możliwa dzięki kwestom
prowadzonym przez Towarzystwo Miłośników Andrychowa oraz harcerzy.